Cờ Đam tiếng Việt, tiếng Anh/Mỹ gọi là Checkers chess là trò chơi trí tuệ chơi trên bàn “8×8” cho hai nguwòi. Đây là dạng phổ biến khi người ta nói “Checkers”. Cờ Đam quốc tế có luật khác đôi chút và chơi trên bàn 10×10.
1. Bàn cờ
Cờ Đam dùng bàn cờ vuông “8 hàng x 8 cột”, giống bàn cờ vua, gồm 64 ô sáng tối xen kẽ.
Tuy nhiên, quân cờ “chỉ đi trên các ô màu tối”. Vì vậy, thực chất người chơi chỉ dùng 32 ô tối trên bàn cờ.
Khi đặt bàn đúng, ô góc gần bên phải của mỗi người thường là ô sáng. Quân được xếp trên các ô tối ở ba hàng đầu tiên của mỗi bên.
2. Quân cờ
Mỗi bên có “12 quân”, thường chia thành hai màu, ví dụ đen và trắng, đỏ và trắng, hoặc đen và đỏ.
Ban đầu, tất cả quân đều là “quân thường”. Khi một quân thường đi tới hàng cuối cùng phía đối phương, nó được phong thành “vua”. Trong cờ Đam, vua không phải là quân chủ như vua cờ vua, mà là quân đã được nâng cấp.
Thông thường, để đánh dấu vua, người ta chồng thêm một quân cùng màu lên trên quân được phong.
3. Cách đi quân
Quân thường chỉ đi “chéo về phía trước” mỗi lần một ô, từ ô tối này sang ô tối liền kề.
Ví dụ, quân của bên dưới bàn đi lên phía trên; quân của bên trên bàn đi xuống phía dưới. Mỗi bên chỉ được tiến về phía đối phương, không được lùi, trừ khi đã được phong vua.
Vua đi chéo cả “tiến và lùi”, mỗi lần một ô, trên các ô tối.
Cờ Đam kiểu Anh/Mỹ dùng loại vua “ngắn”: vua không bay xa nhiều ô như trong cờ Đam quốc tế.
4. Luật ăn quân
Một quân ăn quân đối phương bằng cách nhảy chéo qua quân đó, nếu ngay sau quân bị ăn có một ô trống.
Nói đơn giản: nếu có quân địch nằm chéo sát quân mình, và ô chéo ngay phía sau quân địch còn trống, quân mình có thể nhảy qua và ăn quân đó.
Trong Checkers kiểu Anh/Mỹ:
Quân thường chỉ ăn chéo về phía trước.
Vua ăn chéo cả tiến và lùi.
Nếu sau khi ăn một quân, quân đó tiếp tục có thể ăn quân khác, người chơi phải tiếp tục ăn trong cùng lượt. Đây gọi là “ăn liên hoàn”.
Một điểm rất quan trọng: “nếu có nước ăn thì bắt buộc phải ăn”. Người chơi không được bỏ qua nước ăn để đi nước bình thường.
Tuy nhiên, trong luật Anh/Mỹ thông dụng, nếu có nhiều cách ăn khác nhau, người chơi thường được chọn một trong các cách ăn hợp lệ, không nhất thiết phải chọn đường ăn nhiều quân nhất. Một số biến thể khác, đặc biệt cờ Đam quốc tế, có quy định phải ăn theo đường bắt được nhiều quân nhất.
5. Phong vua
Khi quân thường đi tới hàng cuối cùng bên phía đối phương, nó được phong thành vua.
Sau khi được phong, từ lượt sau quân đó có thể đi và ăn cả tiến lẫn lùi.
Trong luật Anh/Mỹ, nếu quân thường ăn quân và đáp xuống hàng cuối cùng, nó được phong vua, nhưng thường không tiếp tục ăn lùi ngay trong cùng lượt đó. Lượt đi kết thúc tại thời điểm phong vua.
6. Mục tiêu của ván cờ
Mục tiêu là làm cho đối phương không còn khả năng đi hợp lệ.
Có hai cách chính để thắng:
Một là “ăn hết toàn bộ quân đối phương”.
Hai là “khóa hết quân đối phương”, khiến đến lượt họ nhưng họ không có nước đi hợp lệ nào.
Ngoài ra, trong thi đấu, một bên cũng có thể thắng nếu đối phương xin thua, hết thời gian, hoặc vi phạm luật nghiêm trọng theo quy định của giải.
7. Thắng, thua, hòa
Một bên thắng khi đối phương không còn quân, hoặc còn quân nhưng không quân nào đi được.
Một bên thua khi bị ăn hết quân, bị chặn toàn bộ nước đi, xin thua, hoặc hết thời gian trong ván đấu có đồng hồ.
Ván cờ hòa trong các trường hợp như hai bên cùng đồng ý hòa; thế cờ lặp lại nhiều lần mà không có tiến triển; hai bên còn quá ít quân và không thể cưỡng ép thắng; hoặc sau một số nước nhất định không có ăn quân, không có tiến triển đáng kể theo luật thi đấu cụ thể.
Trong chơi tự do, việc hòa thường dựa trên thỏa thuận và nhận định thực tế: nếu hai bên chỉ còn vài vua đuổi nhau mà không bên nào ép thắng được, ván cờ có thể được coi là hòa.
8. Tính chất chiến thuật
Cờ Đam nhìn đơn giản nhưng không hề nông. Vì luật bắt buộc ăn quân, người chơi có thể dùng chiến thuật “nhử ăn”, tức cố ý đưa quân vào vị trí để đối phương buộc phải ăn, rồi sau đó mình phản công và ăn lại nhiều quân hơn.
Một số kỹ năng quan trọng gồm giữ đội hình chặt, không để hở đường ăn liên hoàn, cố gắng phong vua sớm, dùng quân để khóa đường tiến của đối phương, và tính trước chuỗi bắt buộc ăn.
Kết luận
Checkers, hay cờ Đam, là trò chơi trí tuệ có luật đi rất gọn: quân đi chéo trên ô tối, có ăn thì phải ăn, đến cuối bàn thì phong vua. Nhưng chính luật bắt buộc ăn làm cho trò chơi có chiều sâu chiến thuật lớn. Người chơi giỏi không chỉ tìm cách ăn quân ngay trước mắt, mà còn tạo bẫy, ép đối phương phải ăn theo ý mình, kiểm soát đường phong vua và dần dần khóa toàn bộ thế cờ của đối thủ.
Bài được viết bởi ChatGPT Plus.
Gửi phản hồi